Kelton; een goedkoop horlogemerk uit de Timex stal

In 1854 werd aan de Noord-Oostkust van de Verenigde Staten de basis gelegd voor het bedrijf dat tegenwoordig bekend staat als Timex. Een merk voor de working class heroes. In de jaren 60 marktleider qua volume. Groot geworden dankzij eenvoudige horloges met robuuste calibers (zonder jewels). In de jaren '50, toen de eerste horloges onder de merknaam Timex op de markt kwamen, was één op de drie verkochte horloges een Timex. Na de succesvolle jaren 60 kwam het bedrijf in de beruchte jaren 70 in zwaar weer terecht. Alle op Swiss Made gebaseerde horlogemakers kregen te maken met de revolutie van de goedkoop te produceren (en bovendien uiterst nauwkeurige) quartzhorloges en aansluitend de digitale revolutie (kortstondig de LED horloges en daarna de LCD quartzjes).

De stift-anker
Een van de tactieken van Timex was om betaalbare mechanische Zwitserse horloges op de markt te zetten om te kunnen concurreren. Dit werd onder meer het merk Kelton.

Eenvoudig maar doeltreffend uurwerk

 Deze 'stift-anker' (Roskopf) mechaniekjes, hadden geen juwelen nodig en hielden zich desondanks prima (andere namen hiervoor zijn pin-pallet of pin-lever escapements). Ze zitten in verbazingwekkend veel goedkopere horloges. Ingersoll, een van de bedrijven die opging in US Time (Timex), heeft dit soort caliber groot gemaakt doordat zij begin vorige eeuw een horloge wisten te maken dat even duur was als één dag arbeidsloon: 1 dollar. De zogenaamde one dollar watches. Zijn deze uurwerkjes dan altijd troep? Nee; het mooie is dat ze vrijwel even betrouwbaar waren als een horloge van 1000 dollar. De firma Oris, bekend van dure horloges, wist op basis van dit stiftankeruurwerk zelfs 242 certificaten te verkrijgen.

Kelton 1134 uit 1968

Makkelijk te identificeren

Maar goed, Kelton dus. Ik heb er twee; eentje uit 1968 toen alles nog OK leek, en een uit 1976: het hoogtepunt van de horloge shake-out. Timex horloges, en dus ook Kelton horloges, zijn zeer eenvoudig te identificeren aan de wijzerplaat. Hierop bevindt zich een tweetal nummers: De linker 4 zijn het modelnummer. De rechter 4 of 5 bestaan uit het het caliber en het jaartal. Is de rechterkant 2468 dan betreft het een horloge met Timex Model 24 caliber uit 1968. Alle Timex calibers worden hier goed beschreven, mocht de wijzerplaat niet eenduidig zijn. Soms is het getal moeilijk leesbaar (onder de rand) en dien je het uurwerkje even te lichten uit de kast.

Niet gemaakt om aan te sleutelen

Mijn ene Kelton, een Kelton 1134 uit 1968 is vierkant en heeft een zeer herkenbaar, simpel caliber Model 24 welke in 1963 geïntroduceerd werd en het tientallen jaren heeft volgehouden. Op basis van dit caliber zijn er zeer veel varianten gemaakt. Dit model is het basismodel en heeft geen complicaties. Alle onderdelen zitten tussen twee platen (plateaus) vast en reparaties zijn dan ook niet de bedoeling (wegwerp-artikel). Het horloge bevat geen lumen en ik draag hem op bruin leer. Een beetje aan de kleine kant anno 2011, maar wel een tijdsicoon en... hij loopt prima. Verdere info: Waterproof en voorzien van ArmaChoc.De tweede Kelton betreft een vrouwenmodel (mannen zou kunnen, maar hij is écht klein) welke er lustig op los tikt. Deze Kelton 23570 komt uit 1976 en is rond, bevat lumen, een vrolijke rode secondewijzer en een datum functie. Het blijkt een caliber Model 25 te bevatten; welke gelijk is aan de hierboven genoemde Model 24 maar dan met datum functie. De wijzerplaat vermeldt verder nog water resistant en ArmaChoc; het protectiesysteem van Timex (net als dat je Incabloc hebt).  Dit horloge loopt ook prima, maar is voor mij dus echt te klein. Opvallend is overigens dat de spacer (de ring die het caliber in de kast vastzet) bij de recentere Kelton van plastic is, waar deze in de jaren 60 versie nog van staal waren. Onderdeel van de bezuinigingen gok ik.

ArmaChoc; de Incabloc van Kelton

Zijn het collectors-items? 

Zeker niet, maar ze staan wel voor een bepaalde tijd in het horlogeverleden: die waarin massaproductie (op zijn Henry Fords) gemeengoed werd en waarbij traditionele horlogemerken er alles aan deden de Aziatische invasie te keren. Het heeft nog tot eind jaren 90 geduurd voordat de industrie er weer bovenop was.

Kelton 23570 met kaliber 25 uit 1976

Agenda: horlogebeurs Rikketik

Komend weekend is er weer de bekendste uurwerken, horloges en klokkenbeurs van Nederland: de Rikketik. Niet te veel geld mee, want anders gaat het mis maar beiden zullen zeker de nodige bandjes, horloges en andere gadgets inkopen. Vorige keer had ik express niet te veel geld mee en het gevolg was dat ik uiteindelijk van Dennis toch weer geld moest lenen. Kijken of ik me deze keer beter in kan houden.

Wat is de Rikketik?
Deze vierjaarlijkse beurs, georganiseerd door vereniging de Rikketik vindt plaats in de Expo in Houten vlakbij afslag Houten op de A27. Je kan er van alles vinden voor je horloge en/of klokkentik. Of het nou gaat om onderdelen, accesoires, complete horloges, oud of nieuw; het is er allemaal. Meestal scoor ik er uit de grabbelbakken een handvol voor paar euro om op te experimenteren of om op te knappen, maar je koopt er net zo makkelijk horloges van duizenden euro's (let op; veel fake in omloop helaas). De meningen over deze beurs zijn aardig verdeeld. Veel mensen, met name jongeren, vinden het een oubollige setting van het niveau Man bijt hond. Ik moet zeggen dat als er modelbaanspoorlijnen op de tafels zouden liggen ik het ook zou geloven, maar mij maakt dat geen klap uit; ik kom er goedkoop aan bandjes, horloges en meer en er is genoeg leuks te zien. Laat je daar door vooral niet weerhouden dus.

Ik zeg, investeer die 5 euro en koop binnen een nieuw horlogebandje voor de som van €1,50 en het kan al uit. Sommigen komen eens en nooit weer, anderen kijken er elk kwartaal weer naar uit. Tot die laatste categorie behoren wij, de redactie van Urenwerk.

Handige links

• Info op rikketik.nl
• topic op horlogeforum.nl

Oh nee! Urenwerk recenseert Q&Q quartz horloge!

Schrik! Het gerenommeerde Urenwerk, bekend van vintage mechanische horloges, maakt een faux pas! Een topic over quartz-horloges. Een topic over Q&Q, dat paupermerk van/bij de Kijkshop? Dat kán niet waar zijn. En toch. Over de jaren 70 KRO jeugdserie Q&Q misschien? Nee, zeker niet. Die hadden maar 3,1 miljoen kijkers. Dit verhaal gaat over 20 miljoen kijkers. Maar wat is dan het verhaal?

De reden dat het wat stiller is op het weblog is 10 kilo horlogemateriaal. Ondergetekende kocht voor een habbekrats paar schoenendozen met restmateriaal, ongesorteerd, van alles wat. Was een gokje, maar dan had ik weer wat oefenmateriaal. In de praktijk bleek het zo'n 100 horloges te zijn maar dan in onderdelen verspreid. Een enorme sorteerklus waar ik afgelopen week menig avond aan heb gespendeerd en nog lang niet klaar mee ben. Je leert er wel veel van. En toen zag ik naast veel mechanisch ineens 2 Q&Q quartz horloges.

Miyota

Goedkoop uitziend, lelijk (in mijn ogen) en verweerd. En toch triggerde het mij. Wat voor merk is dat nou, dat Q&Q? Op onderzoek uit! De kleinste heeft op de wijzerplaat weinig aanwijzingen. Na openen, waarbij ik me ook nog eens onwijs snij (ook dat is Q&Q) blijkt er een Miyota 4L85 caliber in te zitten. Niets over te vinden op internet, ook niet spannend. De grote Q&Q vermeldt op de dial dat het een water resist 30M V is. Geen idee waar de V voor staat. Caliber is een onbekende Miyota. Goed, de binnenwerkjes zijn dus van een Citizen dochter, want dat is Miyota. Hun quartz calibers voldoen vaak meer dan prima (los dan dat het helaas quartz is). Citizen is overigens een van werelds grootste horlogehuizen (qua volume) en bestaat al sinds 1918.

Q&Q

Q&Q is echter ook een dochter van de Citizen Holding. Hoe zit dat dan? In 1976 werd onder het mom "international product, honest price" een budgetmerk opgezet vanuit Citizen: Q&Q. Productie lag in handen van CPM Corporation / CBM Corp (India) en naar verluid zijn er sinds oprichting al meer dan 20 miljoen horloges verkocht. Vroeger zelfs automaten, tegenwoordig bijna alleen nog maar quartz analoog. De expansiedrift is nog lang niet open aangezien ze momenteel Brazilie, Rusland, India en China veroveren. Ze gaan het lastig krijgen want in hun markt vechten ook fashion quartzjes als Armani, CK en Guess. Het antwoord van Q&Q is het uitbrengen van wat geavanceerdere horloges met complicaties als zonne-energie.
Conclusie

MR AKIHIKO SUZUKI, President, Japan CBM Corporation

Ik vind het merk nog steeds drie keer niets, maar het verhaal erachter is nog wel interessant. En mijn inzicht was met name dat het merk niet van Kijkshop is, maar wereldwijd verkocht wordt in grote getallen. Overigens maakte Q&Q nog meer naast horloges, zoals deze card game uit de jaren 80:

De kunst van het schuin kijken: welk horloge draagt hij?

bron: GuySie

Situatie: u zit in een gesprek met een klant aan tafel. De grote klok rond zijn pols (ik skip de dameshorloges even) valt op. Wat draagt hij? Kan ik het vragen? Zou het een echte zijn? Dit soort vragen gaan door je hoofd. Hoe kom je er achter?

Oplossing: leren kijken op slinkse wijze. Hoofd licht schuin. Details opnemen! Wat voor indices? welk merk? Cijfers Arabisch of Romeins? Complicaties? Check! op de 12 en de 6. Onthouden! Datum op de 4. Opvallend! En zo verder. Conclusies er aan verbinden. Nepper? loser! Homage? Meneer kent zijn klassiekers, maar budget was beperkt. Quartz? Vast een zekerheidszoeker. Een horloge uit de categorie "ik zit in de slappe was en koop het eerste merk wat me te binnen schiet (samen met een Porsche)": ik weet genoeg. Bekend merk? Nog geen echte kenner. Voor het grote publiek onbekend mooi horlogehuis? Top! Vintage klokkie? Raak!

Dit heeft elke horlogeliefhebber.

Zenith CEO Dufour waardeert werk van jonge horlogemaker met speciaal cadeau!

Oprah Winfrey-achtig verhaal de laatste weken op de Nederlandse en sinds kort internationale horlogefora en blogs. De 18 jarige Mick Mooren, eindexamenkandidaat op een middelbare school in Venray, heeft als hobby het repareren van horloges. Hij is slechts een jaar bezig en met behulp van een oude horlogemakersset en boeken uit de jaren 50 heeft hij het vak zich al goed eigen gemaakt. En dat bleek onlangs!

Mick werkte aan een jaren 70 Zwitserse klassieker; een 1973 Zenith El Primero chronograaf welke een bevriende horlogemaker in slechte toestand in zijn lade had liggen en hij voor een zacht prijsje over mocht nemen. Deze horloge zijn in goede staat duizenden euro's waard en dat is terecht, want het is een schitterende klassieker met mooie complicaties. Mick trof het uurwerk aan met een afgebladerde wijzerplaat (ooit blauw, nu kaal) en een ronduit ranzig binnenwerk:




Hij wist de Zenith echter weer in uitmuntende staat te maken, maar het bleef een doorn in het oog dat de wijzerplaat afgebladerd was, de bezel de verkeerde kleur had en de wijzers ook niet meer top waren. Mick trok de stoute schoenen aan en stuurde een brief naar Zwitserland. Naar de CEO van Zenith, Jean-Frédéric Dufour (onlangs nog horlogeman van het jaar geworden). Groot was zijn verbazing dat hij een pakketje ontving met een persoonlijke notitie op naam van Dufour en de benodigde onderdelen. De Zenith is nu weer helemaal bling bling en het verhaal suist viraal over het internet onder horlogeliefhebbers. 


Het volledige jongensboek is hier te volgen:

• Verslag op het beroemde horlogeblog Hodinkee
• Topic op Wathuseek forum
• Eerste topic op het Horlogeforum.nl met presentatie Zenith
• Tweede topic met aankomst pakketje en afloop op Horlogeforum.nl
• Krantenartikel in de Peel en Maas (lokale krant)
• Mick zijn zelfbouw horlogeserie

Hoe cool is dat!

Binnen: onbekend Zurich horloge met Baumgartner 670 caliber

Op de rikketik heb ik links en rechts wat verstekelingen uit de bakjes meegenomen en een uurwerk betrof deze jaren 50 Zurich. Met datumfunctie, maar zonder glaasje en secondenwijzer. De wijzerplaat zag er ook wat smoezelig uit en leek wel geprint. Ook het 'jeweled' klonk bijna als 'maar ik zeg niet hoeveel jewels ik heb'. Thuis aangekomen eens goed bekeken en open gemaakt. Het kaliber is vrij ranzig:

Bij navraag op Watchuseek bleek het te gaan om een Baumgartner 670 CLD caliber. Nou is Baumgartner geen onbekende en vandaar het swiss made op de dial. Meer info over de BFG 670 op ChristophLorenz en natuurlijk op Ranfft. Dit werkje heeft slechts 1 juweel (dus jeweled is terechte opmerking :)) en een simpele manier van overbrenging (pin lever escapement / Roskopf (wiki)) Enige vorm van schokprotectie zoals een incabloc is volledig afwezig. De mijne is in 60 jaar nooit gevallen kennelijk! Opvallend is de rare frequentie: 4.8Hz (17280 bph) in plaats van de gebruikelijke 5Hz (18000 bph)

Kortom: een simpel klokje met een enthousiast tikkend oud hart erin!

Info over Zurich is welkom! De zoekterm is te generiek helaas. Het horloge heeft inmiddels weer een glaasje, maar dit movement in combinatie met de kast maken zo'n ongelooflijk kabaal dat je hij niet op je nachtkastje mag logeren.

1974 vintage Omega Speedmaster Mark 4.5 hebben?

Helaas is het Urenwerk blog niet zo vermogend (we zijn pas net begonnen!) om te strooien met Speedmasters, maar het befaamde blog "A blog to read" geeft er wel een weg. Deze mooie stalen Omega automaat komt met een Lemania 5100 caliber met een aantal mooie complicaties. Vind je hem niet mooi? Op eBay brengt hij nog $1500 - $2000 dollar op. De speedy komt uit de persoonlijke collectie van MB&F (een maker van extreme horloges).

Meedingen naar dit mooie klokje is heel simpel. Lees de instructies op hun blog. Doe nu mee!
Let op: Deadline is 1 februari! Je hebt het niet van ons ;)

Nieuw binnengekomen: Buler

Gescoord op de Rikketik beurs in Houten (overigens aanrader voor een vliegende start met de horlogehobby door de goedkope leren bandjes, horloges in grabbelbakken en andere accessoires). Deze vintage Buler had een sneu gedraaid glaasje zodat het datumvergrootglaasje (cyclops) ergens op half zeven hing. Thuisgekomen enigszins glimmend gemaakt met de Cape Cod doek en eens goed bekeken. Glaasje rechtgezet en het leek al weer wat.

Caliber betreft een Baumgartner 866 (BFG 866 QG), een bekend gangwerk met een ligne van 12 en maar liefst 1 jewel. Het klokje tikt met 18000bph, heeft een datumvenster op 3 en is vrij eenvoudig. Er is geen sprake van enige schokprotectie zoals een incabloc. Maar wel mooi swiss made! Zal waarschijnlijk eind jaren 60 zijn.

De wijzerplaat vermeldt verder nog Antimagnetic en Arlette. Verdere specs: 33mm doorsnee, bandje 17mm, code 1229c). Een grappig klokje die een mooie band verdient. Origineel kwam deze met een goudkleurige flexband, maar ik vind hem beter op bruin of zwart leer.

Wie is Buler? Dit progressieve merk is in 1945 als dochter opgericht door de bekende SSIH groep (Société Suisse de l'Industrie Horlogère) waar Omega en Tissot ook deel van uitmaken. Buler had geen last van enige vorm van erfenis en was vrij om progressieve kwaliteitshorloges te maken. In 1980 toen de Zwiterse horlogewereld rake klappen kreeg (quartz! crisis! verkopen -63%!) werden een aantal merken van de groep verkocht waaronder Buler (private investeerder).

Opknappen maar!